РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ

Фараби жұлдызы

Тоғызыншы ғасырдың соңы мен оныншы ғасырдың алғашқы жартысында Түркі даласының ұланы, тұтас адамзат баласының маңдайына біткен жарық жұлдыздарының бірі-Әбу Насыр әл-Фараби әлемдік руханиятқа өзінің өлшеусіз үлесін қосып жатты. Қазақ жерінде, Арыс өзенінің бойындағы Отырар қаласында дүниеге келген болашақ ғалымның толық аты-Мұхаммед ибн Мұхаммед ибн Тархан ибн Ұзлағ әл-Фараби ат-Түрки еді. ТІЛІН ҚЫПШАҚША «СЫНДЫРҒАН» ҒҰЛАМА Тархан деген атына қарап-ақ оның түркі тектес халықтар арасынан шыққандығын замандастары да, тарихшылар да бірден аңғаратын. Ежелгі Отырар топырағында асыр сап жүрген баланың тілі алғаш қыпшақ тілінде шыққан еді, дейді ғалымдар. Оның аса зеректігі мен ілім-білімге деген құштарлығы бала кезінен білінген екен. Ол сонымен бірге араб, парсы, латын, грек және санскрит тілдерін де өсе келе еркін меңгеріпті. Әбу Насыр әл-Фараби әлемдік деңгейде «екінші Аристотель» атанған ғажайып ғұлама болатын. Оның атсалыспаған ғылым саласы жоқтың қасы болар...
Толығырақ... Оқылды: 1 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 09.07.2020

Хәкім Абай қатерлі дертпен қалай күрескен?

Бұл күндері бүкіл әлемді бір вирустың қауызына тыққан қатерлі індет адамзат баласына үлкен қауіп төндіріп тұр. Ислам оқымыстылары мұндай әлемдік пандемияны «түзетуші» деп қарайды. Мұхаммед (с.ғ.с.) пайғамбарымыздан жеткен хадисте белгісіз індеттің келуі жер бетінде жаманшылық үстемдік құра бастаса, яғни адамдардың іс-әрекеттері күнәлі істерге бейімделсе, дүниеге берілсе, жақсылықтан тыйылса, обал-сауап төмендеп, нәпсі қалауы алға шыққан жағдайда Ұлы Жаратушы жер бетіне ескерту ретінде жібереді деген тәмсіл бар. Карантин деген сөздің өзі «қырық күннен тұратын уақыт» деген ұғымды береді екен. Сол індеттердің адамзат баласына біраз зардап шектіргені болмаса, тұрақтап қалғандары болмаған. Дерт болды екен, оның шипасы да болады. Ол туралы Ұлық пайғамбарымыз: «барлық дерттің шипасы бар» деген. Алла қаласа, мұның да шипасы табылар. Осы пікірлерімізге байланысты әлем таныған ұлы ақын, ойшыл ғұлама Абай атамыздың өзі өмір сүрген заманда қазақ даласын шарпыған...
Толығырақ... Оқылды: 8 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 02.07.2020

НАУАИ ЖӘНЕ АБАЙ

Абай Құнанбаев ХІХ ғасырдың екінші жартысында жасаған қазақ поэзиясының шұғылалы шыңы, ұлы тұлғасы. Ол қазақ әдебиеті тарихында қазақ жазба әдебиетінің негізін салумен бірге, сыншыл реализмнің де негізін қалаған кемеңгер ақын. Оның ұлы ақын, тамаша философ, кемел аудармашы, композитор, ірі қоғам қайраткері болып жетілуінің бірден-бір сыры, академик-жазушы Мұхтар Әуезов берген мәліметіне қарағанда, ол үш мектептің қайнар көзінен, нәрлі бұлағынан сусындап, әлем әдебиеті қазынасына өзінің мол үлесін қоса алды. Біріншіден, ол туған әдебиетінің бал бұлақтарынан нәр алған болса, екіншіден, Шығыс классиктерінің мол мұраларынан, үшіншіден, орыс және Батыс Еуропа әдебиетінің таңдаулы шығармаларынан сусындағандығын байқаймыз. Иә, жасыратыны жоқ, күні кешегі, ХХ ғасырдағы қызыл империяның негізгі тұтқасы болған, коммунистік партия тұсында Абай нәр алған мектептер ішінде «Орыс әдебиетінің ықпалы басымдау, молдау» болды деген ой түйінді жиі-жиі айтып келген болатынбыз. Шынтуайтына ке...
Толығырақ... Оқылды: 6 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 25.06.2020

Шәкәрім Құдайбердіұлы: «Мәнді сөздер»

Мен жетпіс екі жасқа келгенше өмірде болатын неше алуан қилы оқиғаларға, түрлі жамандық, жақсылыққа кездесіп, солардың көпшілігін, керекті-керексіздерін өзім де істеп, басымнан өткізгендерім көп. «Алдыңда өнегелі көрерің болсын» дегендей, алдымда Абай марқұм болған соң, содан ғибрат алып, «мен де адамдықтың, адалдықтың жолын қуғаным жөн» деп, басымды шытырман шатақтан ерте босатып алып, білім жолына түстім. Негізгі алған білімім болмаса да, өз бетіммен ізденіп, өткен жазушы-ғалымдардың жазғандарын оқып, ойларымен танысып, білгендерден сұрап, өз ойымнан құрап, түрлі әңгімелер жазып, барлық өмірімді жазумен өткіздім. Елу жасқа тақаған соң, оңашада жатып, басқа келген ойлардың барлығын қағазға түсіріп кеттім. Мен солардың бәрін өз мақтаным үшін жазғамын жоқ, мақтан үшін жазылған, айтылған сөздің құны болмайтынын жақсы білемін. Кейінгілер жарағаннан үлгі алып, өнеге үйренсін дедім. Міне, жетпістен астым, ойым тозбағанмен, денем тозды. Тозған денем ойыма орын болуда...
Толығырақ... Оқылды: 24 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 12.06.2020

Ұлы Абайдың ұрпағымыз!

Биыл ғұлама Абайдың өмірге келгеніне 175 жыл толды. Ел іші-сыртында әлем таныған Абайды еске алудың ірілі-ұсақты игі шаралары өтіп жатыр. Қалай деген күнде де осы ауқымды шаралар аясында, ұлы Абайдың нақты болмысын,ұлы ұстанымын ғылыми тұрғыда сараптап алатын «Алтын дәуірдің» жеткені анық. Ұлы Абайдың мұраларын түгендеуде, ғұламаның отбасын, ұрпақтарын, әулетін, төңірегіндегі ықпалды болған тарихи тұлғаларды жан-жақты зерттеудің маңызы зор. Абай өз заманындағы жас ұрпаққа, көкірегі сезімді, көңіл көзі қарақты, ойлы(зиялы) адамдарға үміт артып, оларды өзінің озат мақсат-мұраттарына тартуға ұмтылды. Жастардың өнімді еңбек етіп, ғылым мен білімге талпынуы, алға қойған мақсатқа жетуге табандылық көрсетуі, міне осындай асыл қаситтерді уағыздау Абайдың бүкіл шығармаларының негізгі жүйесінің бірі болды. Себебі, көкірегі ашық,танымы терең адамның қабылдауы да жан-жақты, әр нәрсеге көңіл бөлгіш, байқағыш, ой түйгіш болатыны анық. Яғни Абай өз халқының бойындағы жаман мінез-құлықты,...
Толығырақ... Оқылды: 25 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 05.06.2020

Бауыржан атамыздың өсиеті

Әдетте екі ер жігіт «ассалаумағалейкум» деп, қол алысып, төс қағыстырады. Ал әйел адамдар егер бір-біріне жақын болса, бір-бірінің бетінен сүйіп амандасып жатады. Алайда бөгде ер мен әйел адамдардың бетінен сүйіп амандасуды шариғат құптамайды. Осы жөнінде халқымыздың қаһарман ұлы Бауыржан Момышұлының келіні, батыр атамыздай тектінің тұяғы, асылдың сынығы - жазушы Бақытжан Момышұлының жары Зейнеп апамыздың «Бабалар аманаты» атты кітабында апамыздың ұзақ жылдар жүргізген күнделігі іспетті жазылған ойларға жүгіндім. Мұндағы басты әңгіме арқауы батыр атамыздың баяндауында ұсынылады.Сіздердің жадыларыңызда жүрсін деген оймен осы тағылымы терең кітаптан амандасқанда беттен сүйіп, хәл сұрасудың жөні туралы жақсы ойлар, мағыналы үзінділер келтіруді жөн көрдім. «Бұрын қазақта қазіргідей үлкен-кіші, еркек-әйел жаппай сүйісіп амандаспайтын, - деді ата мен сусын апарғанда»-деп баяндайды Зейнеп Ахметова. Иә, расымен біздің қоғамда әйел болсын, еркек болсын, жақ...
Толығырақ... Оқылды: 31 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 29.05.2020

ЕЛБАСЫ КІТАПХАНАСЫНЫҢ IV «АБАЙ ОҚУЛАРЫ» БАСТАУ АЛДЫ

Елбасы кітапханасы қазақтың ұлы ақыны, композиторы, ағартушысы және ғұлама ойшылы Абай Құнанбайұлының 175 жылдығына арналған жыл сайынғы «Абай оқулары» әдеби эстафетасының басталғанын хабарлайды. «Абай оқулары» жобасының мақсаты: – Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Рухани жаңғыру» бағдарламасына және Қазақстан Республикасының Президенті Қ.К.Тоқаевтың Абайдың 175 жылдық мерейтойын өткізу туралы бастамасына ақпараттық-имидждік қолдау көрсету; – Абайдың әдеби мұрасын кеңінен насихаттау, қазақстандық жастар арасында оқу мәдениетін және әдеби талғамды жасақтау. Әдеби эстафетаның шарттары: 1. Абайдың шығармаларының бірін мәнерлеп оқып, бейнематериалға түсіру (қазақ, орыс, ағылшын және басқа тілдерде) және эстафетаны одан әрі жалғастыратын адамды белгілеу. 2. Бейнематериалды Facebook, Instagram әлеуметтік желілерінің біріне #ЕлбасыКітапханасыАбай, #АбайдыОқимыз175 немесе #БиблиотекаЕлбасыАбай, #читаемАбая175 хэштегтерімен жүктеу. 3....
Толығырақ... Оқылды: 49 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 15.05.2020

Майдандағы қазақ қыздары

Мәметова Мәншүк - Қайсарлығы мен қайраттылығының арқасында майданда танылған батыр қыз. 1922 жылы Орал об-лысы, Орда ауданында Мәметовтер от-басында Жиенғалидың Мәнсия атты қызы дүниеге келеді. Анасының еркелетуінше, ол – «Моншағым» екен. Кейіннен Мәншүк ата-лып кеткен ерке арудың жиырмадан астам жылдан соң, ержүрек қыз атанып, тарихта қаларын кім білген?! Ата-анасынан ерте айрылған ару қыз жастық шағын да тәрк етті. Алматы медициналық институтында оқып жүрген шағында майданға келген бола-тын. «Немістер тағы да бетпе-бет шайқасқа шықты. Пулеметші қыз қөзін ашқанда қарсы алдынан жасыл мундирді көрді. Сонда «максимнен» тағы бір кезекті от шашыра-ды. Басқалары кейін секіріп қашты. Мәншүк соңғы жігерін жинап, міндетін орындады. Миномет оғы аспанға атылды. Қолынан пулеметін босатпаған күйі көз жұмған қазақ қызын бәрі көрді. 1944 жылы 1 наурызда ержүрек қызға Кеңес Одағының Батыры атағы берілді. Қазақ елі аяулы Мәншүгін ешқашан ұмытпақ емес. Барлық адам он...
Толығырақ... Оқылды: 51 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 13.05.2020

САРҒАЙҒАН СОЛДАТ ХАТТАРЫ

Екінші дүниежүзілік соғыстың аяқталғанына 75 жыл. Бұл соғыстың қасіреті аз айтылған жоқ. Кітап болып жазылды, кино болып түсірілді, тарих болып хатталды. Елге аман-есен келген жауынгердің сыр сұхбаты болып та баяндалды. Кейінгі буын «ешкім де, ешқашан да ұмытылмайды» ұстанымын атадан балаға өсиет қылып насихаттап та келеді. Дейтұрғанмен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңін кең панорамада көрсетуге септігін тигізетін эпистолярлық жазбалар, яғни, ұрыс даласы мен бейбіт өмірді жалғаған жауынгер хаттары әлі де болса ғылыми тұрғыда арнайы зерттеу нысанына айналған жоқ. Жауынгер хаттары солдаттың елге деген сағынышы ғана емес, майдан өмірі, окоп шындығы. Дала почтасынан жолданған бұл хаттардың көбі бүгінгі күнге жеткен жоқ. Алайда, елім деп еңіреген ерлердің үшбұрышты үшбу сәлем хаттарын еміренген елі, асыл аналар көздің қарашығындай сақтап, ұрпағына рухани мұра қылып жеткізе алған екен. Кеңес Одағының Батыры Мәншүк (Мәнсия) Жиенғалиқызы Мәметованың Орал қаласындағы музейінде қ...
Толығырақ... Оқылды: 65 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 16.04.2020

ҰРПАҚҚА ҰРАН БОЛҒАН ОРАҚТЫ БАТЫР

Мақұлдау қиын. Ұлт болмысындағы асқақ рух ерлік мінез сияқты қылыштың жүзіндей қасиеттердің алтын арқауларын ширата есе алмауымызға себеп не? Тарихтың толғақты кезеңдерінде қалыптасқан ерлік пен батырлық жасаған адамдардың есімдері мәңгілікке қалуы тиіс қой. Бұл басы ашық ақиқат болса керек. Тұп-турасына көшейік: қазақ халқының бойындағы елдік қасиеттің, ерлік өжеттіктің тамыр соғысын солқылдатқан асқақ рухтың өршілдігі әріден бастау алады. Қазақ даласында айдарынан жел өсіп, төл тарихын тарландардың тұяғымен жазған батыр бабаларымыздың ерлік жолдары, қолымызды жүрегіміздің тұсына қойып сөйлейікші, ғажаптардың ғажабы емес пе? Қазақ хандығына ұйысқан ру – тайпалардың елдікті ерен етуге қосқан үлестері қаншама? Қазақ хандығының шаңырағын көтерген ел жұрттың болмысындағы асқақ рух, өзінің шындалған жүзін одан әрі шыңдай түсті. Үркердей, бәлкім одан да көп батырлардың қан – қасап шайқастарға қарамастан күрескен ерлік шайқастары хандықтың орнығуына, елдіктің бекемделуіне, рулық...
Толығырақ... Оқылды: 135 Санат: РУХАНИ ЖАҢҒЫРУ Уақыты: 16.04.2020
{BLOCK:banners}
Дизайн и разработка сайта от компании «Licon».
Создано на платформе Alison CMS © 2011-2020. Авторские права защищены законодательством Республики Казахстан.